Çok Şubeli İşletmeler İçin Domain ve Hosting Mimarisi: Ayrı Alan Adı mı Alt Dizin mi?

Çok Şubeli İşletmelerde Domain ve Hosting Mimarisi Neden Bu Kadar Önemli?

Onlarca şehirde mağazası, bayisi veya servisi olan işletmelerde dijital yapı genelde şu soruyla başlıyor: “Her şube için ayrı site mi açalım, yoksa tek sitede şube sayfaları yeter mi?” Bu soru sadece pazarlama ekibini değil, BT ve yazılım ekiplerini de doğrudan etkiliyor. Çünkü vereceğiniz karar; SEO stratejisini, reklam maliyetlerini, operasyon yükünü, güvenlik risklerini ve hatta hosting faturanızı değiştirecek kadar kritik.

DCHost tarafında; zincir restoranlardan sağlık gruplarına, bayi ağından kargo firmalarına kadar çok şubeli birçok yapının domain ve hosting mimarisiyle uğraşıyoruz. En çok gördüğümüz hata, mimarinin “hemen yayına çıkalım” baskısıyla aceleye getirilmesi ve birkaç yıl sonra geri dönülmesi çok zor bir yapı ile baş başa kalınması. Bu yazıda, çok şubeli işletmeler için alan adı (domain) ve hosting mimarisini temelden ele alıp, “Her şube için ayrı alan adı mı, alt alan adı mı (subdomain), yoksa alt dizin mi?” sorusunu senaryolar üzerinden netleştireceğiz.

SEO tarafında alt alan ve alt dizin kararını daha önce subdomain mi alt dizin mi kararsızlığını detaylı anlattığımız yazıda teknik açıdan irdelemiştik. Bu yazıda odağımızı özellikle çok şubeli işletmelere çevirip; marka, lokal SEO, güvenlik, e-posta, SSL, DNS ve hosting mimarisini birlikte değerlendireceğiz.

Temel Domain Senaryoları: Ayrı Alan Adı, Alt Alan Adı, Alt Dizin

Önce oyundaki taşları netleştirelim. Çok şubeli bir yapı için pratikte üç ana yaklaşım var:

• Her şube için ayrı alan adı
  Örnek: markaankara.com, markaizmir.com
• Her şube için alt alan adı (subdomain)
  Örnek: ankara.marka.com, izmir.marka.com
• Her şube için alt dizin (subfolder)
  Örnek: marka.com/ankara, marka.com/izmir

Yukarıdaki üç seçeneğin her birini şu açılardan değerlendirmek gerekiyor:

• SEO ve lokal SEO (Google Haritalar, yerel aramalar)
• Marka bütünlüğü ve offline/online pazarlama
• Teknik yönetim: DNS, SSL, hosting, yedekleme
• Güvenlik ve izolasyon
• E-posta ve spam itibarı
• Gelecekte olası yeniden yapılanmalar (satış, franchise, marka bölünmesi, ülke açılımı vb.)

Çok dilli ve çok ülkeli yapılarda benzer soruların nasıl cevaplandığını çok dilli kurumsal siteler için domain ve hosting mimarisi rehberimizde detaylı anlatmıştık. Şimdi benzer prensipleri şehir/şube ölçeğine indireceğiz.

Seçenek 1: Her Şube İçin Ayrı Alan Adı Kullanmak

Bu stratejide her şube veya bayi için ayrı bir domain alırsınız:

• markaankara.com
• marka-ankara.com.tr
• markaizmir.com

Genelde franchise yapılarında veya her şubenin kısmen bağımsız hareket ettiği durumlarda gündeme gelir.

Ayrı Alan Adı Kullanmanın Avantajları

• Yerel marka algısı: Ankara şubesi markaankara.com kullanıyorsa, billboard, broşür ve kartvizitte lokal bir his verir.
• Hukuki ve operasyonel ayrım: Bazı franchise yapılarında her şube ayrı şirket olabilir. Ayrı domain, hukuki iletişim ve KVKK metinlerini de ayırmayı kolaylaştırır.
• Bağımsız teknik altyapı: İsterseniz her domain’i ayrı hosting hesabına, hatta ayrı VPS veya dedicated sunucuya taşıyabilirsiniz. Performans ve güvenlik izolasyonu sağlar.
• Lokal kampanyalar: “Ankara kampanyaları” için ayrı analytics, ayrı reklam pikseli, ayrı A/B testleri tasarlamak daha net olabilir.

Ayrı Alan Adı Kullanmanın Dezavantajları

• SEO otoritesinin bölünmesi: Tüm şubeler tek bir domain yerine farklı domain’lerde olunca; backlink, otorite ve içerik gücü parçalanır. Ana markayı büyütmek zorlaşır.
• Yönetim karmaşıklığı: Onlarca domain’in DNS, SSL süresi, WHOIS yenilemesi, nameserver yönetimi ve yedek takibi ciddi emek ister. Bunu alan adı portföy yönetimi rehberimizde uzun uzun ele aldık.
• SSL sertifika maliyeti ve operasyonu: Her domain için ayrı SSL gerekir. Let’s Encrypt gibi otomasyonlar kullanılsa bile, doğru ACME kurulumunu yapmazsanız sertifika süre sonu riskleri artar.
• E-posta itibarı: Her domain için e-posta altyapısı kurarsanız SPF, DKIM, DMARC, rDNS gibi ayarları tekrarlamanız gerekir. Yanlış yapılandırılan bir şube, tüm marka algısını zedeleyebilir.
• Merkezi raporlama zorluğu: Trafik, dönüşüm ve kampanya performanslarını tek panelde görmek daha zor hale gelir.

Ne Zaman Mantıklı?

• Franchise modeli çok baskınsa ve her şube kendi pazarlamasını yürütüyorsa,
• Şubeler hukuken ve finansal olarak güçlü şekilde ayrışmışsa,
• Gelecekte marka bölünmesi veya şube bazında satış senaryoları kuvvetliyse,
• Her şubeye özel yazılım/CRM entegrasyonları ve çok farklı işleyişler varsa,

“Her şubeye ayrı alan adı” stratejisi düşünülebilir. Ancak bu senaryoda alan adı portföyü, DNS ve SSL yönetiminin ciddiyetle planlanması şart. DCHost tarafında böyle yapılarda genelde:

• Tüm domain’leri tek panel altında topluyor,
• Wildcard veya SAN sertifikalarla sertifika sayısını optimize ediyor,
• Her şube için izole cPanel hesabı veya izole VPS önererek güvenliği artırıyoruz.

Seçenek 2: Her Şube İçin Alt Alan Adı (Subdomain) Kullanmak

Bu modelde tüm marka tek alan adında kalır, şubeler alt alan adlarıyla ayrışır:

• ankara.marka.com
• izmir.marka.com
• bakirkoy.marka.com

Subdomain Mimarisinin Avantajları

• Marka bütünlüğü: Herkes aynı ana domain altında; offline iletişimde marka.com vurgusunu korursunuz.
• Tek domain, çok site: DNS yönetimi daha sade. *.marka.com için wildcard SSL kullanarak sertifika operasyonunu ciddi şekilde basitleştirebilirsiniz.
• Teknik izolasyon imkanı: Her subdomain’i farklı sunucuya yönlendirebilirsiniz. Örneğin ankara.marka.com farklı bir VPS’te, izmir.marka.com başka bir sunucuda olabilir.
• Gelişmiş yönlendirme senaryoları: GeoDNS veya load balancer’larla lokasyon bazlı trafik yönlendirmek daha esnektir. Özellikle çok bölgeli yapılarda GeoDNS ve çok bölgeli hosting mimarisi gibi çözümlerle iyi çalışır.
• Panel tarafında esneklik: cPanel/DirectAdmin tarafında her subdomain’i ayrı hesapta veya aynı hesap altında barındırma esnekliğiniz vardır.

Subdomain Mimarisinin Dezavantajları

• SEO sinyallerinin dağılması: Google subdomain’leri çoğu zaman ayrı site gibi ele alır. Ana domain otoritesi yine faydalı olsa da, her subdomain’in kendi içerik ve backlink gücüne ihtiyacı olur.
• Analytics ve tracking karmaşıklığı: Tüm subdomain’leri tek Analytics mülkünde toplamak mümkün ama cookie alanı, cross-domain tracking gibi konuları doğru kurgulamak gerekir.
• Yönetimsel yük: 3–5 subdomain sorun olmaz; ama 100+ şubeniz varsa, her birinin dosya yapısı, güncelleme ve güvenlik takibi için ciddi süreç tasarlamak gerekir.

Ne Zaman Mantıklı?

• Şubeler arasında tasarım olarak belirgin farklar istiyor ama ana markayı tek domain altında tutmak istiyorsanız,
• Tek bir şube çok yüksek trafik alıyorsa ve o şubeyi ayrı bir VPS/dedicated sunucuya taşımak istiyorsanız,
• Belirli şubelerde farklı teknolojiler kullanmak istiyorsanız (örneğin kurumsal site PHP, bir şube özelinde Node.js uygulaması),

Subdomain mimarisi mantıklı bir tercih olabilir. Subdomain/alt dizin farkının SEO ve hosting boyutlarını ayrıntılı görmek isterseniz, blog, mağaza ve landing page için subdomain mi klasör mü rehberimizi mutlaka okuyun; aynı mantık şube sayfalarına da uyarlanabiliyor.

Seçenek 3: Her Şube İçin Alt Dizin (Subfolder) Kullanmak

En sade görünen ama uzun vadede en güçlü olan model, çoğu zaman budur:

• marka.com/ankara
• marka.com/izmir
• marka.com/bakirkoy

Alt Dizin Mimarisinin Avantajları

• Tüm SEO gücü tek domain’de: Backlink, içerik, marka aramaları… Her şey marka.com üzerinde toplanır. Her yeni şube sayfası, zaten güçlü olan ana domain’den faydalanır.
• Tek SSL, tek domain: Sertifika yönetimi son derece basit. Tek bir SSL (DV/OV/EV) ile tüm şubeleri kapsarsınız.
• Yönetimsel sadelik: Tek CMS, tek kod tabanı, tek hosting hesabı ile tüm şubeleri yönetebilirsiniz. Özellikle WordPress, Laravel gibi framework’lerde bakımı kolaydır.
• Merkezi içerik ve tasarım kontrolü: Tüm şubeler aynı tasarım ve kullanıcı deneyimini kullanır; kurumsal kimliği korumak kolaylaşır.
• Merkezi raporlama: Analytics, Search Console ve reklam pikselleri tek yerde toplanır; şube bazlı segmentasyon filtrelerle çözülebilir.

Alt Dizin Mimarisinin Dezavantajları

• Zorunlu merkezi altyapı: Tek sunucu veya tek kümede sorun yaşanırsa, tüm şubeler etkilenir. Bu nedenle yedekleme ve ölçeklendirme mimarisi iyi tasarlanmalıdır.
• Performans ölçekleme sorumluluğu: Tüm trafik aynı uygulamayı yükler; CPU, RAM, veritabanı ölçeklendirmesini profesyonelce ele almak gerekir. Bu noktada WordPress ölçeklendirme yol haritası yazımızdaki yaklaşım çok benzer.
• Özel isteklerde esneklik kısıtı: Bazı şubeler tamamen farklı tasarım veya iş akışı isterse, tek kod tabanında bunları yönetmek karmaşıklaşabilir.

Ne Zaman Mantıklı?

• Marka ve pazarlama merkezi yönetiliyorsa,
• Şubeler arası deneyim farkı istenmiyorsa,
• SEO’da tek ana domaini büyütmek stratejik hedefse,
• Tek yazılım ekibiyle tüm şubeleri yönetmek istiyorsanız,

Alt dizin mimarisi neredeyse her zaman güçlü ve sürdürülebilir bir seçenektir.

Teknik Katman: CMS, Hosting ve Veritabanı Mimarisi Nasıl Olmalı?

Domain yapısını seçtiniz; peki hosting tarafında nasıl bir mimari kuracaksınız? Burada da üç temel yaklaşım var:

• Tek site, tek veritabanı, çok şube tablosu (ör. sube tablosu ile şehir/şube yönetimi)
• Tek kod tabanı, çoklu veritabanı (her şubenin verisi ayrı DB’de, ama aynı uygulama kodunu kullanıyor)
• Çoklu kurulum (her şube için tamamen ayrı site kurulumu)

Özellikle WordPress dünyasında “tek kurulum vs Multisite” kararı sık karşımıza çıkıyor. Bu tartışmayı WordPress Multisite mi ayrı kurulumlar mı rehberimizde detaylandırmıştık; çok şubeli senaryolarda da birebir aynı sorular gündeme geliyor.

1) Tek Site, Çok Şube (Alt Dizin Mimarisiyle Uyumlu)

Genelde en yalın ve sürdürülebilir mimari şudur:

• Tüm şubeler aynı uygulama içinde tanımlıdır.
• Her şubenin kendine ait URL’si vardır (/ankara, /izmir vb.).
• Şube içerikleri veritabanında şehir/şube ID’siyle ilişkilidir.

Avantajları:

• Güncelleme ve güvenlik yamaları tek noktadan yönetilir.
• Yedekleme ve geri dönüş süreçleri basittir.
• Önbellekleme, CDN ve performans optimizasyonu tek sistem için yapılır.

Bu yapıda ölçekleme ihtiyacı doğduğunda; DCHost tarafında genelde şu yolu izliyoruz:

• Önce güçlü bir VPS veya gerekiyorsa dedicated sunucuya geçiş,
• Sonrasında veritabanını ayrı VPS’e ayırma,
• Yoğun trafik dönemleri için CDN ve önbellek stratejileri kurma.

2) Tek Kod Tabanı, Çoklu Veritabanı

Daha karmaşık yapılarda (örneğin her şubenin kendi ürün seti, fiyatı, kampanyası ve stok yönetimi varsa) tek kod tabanı ama şube bazlı veritabanı tercih edilebiliyor. Özellikle e-ticaret senaryolarında:

• marka.com/ankara → Ankara DB
• marka.com/izmir → İzmir DB

Avantajları:

• Şube verileri birbirinden izole; performans sorunları lokalize edilebilir.
• Bazı şubeleri farklı sunuculara taşımak kolaylaşır.

Dezavantajları:

• Veritabanı bakım ve yedekleme sayısı artar.
• Raporlama ve konsolide veri analizi daha fazla entegrasyon gerektirir.

3) Çoklu Kurulum (Her Şube Tamamen Ayrı Site)

Bu genelde subdomain veya ayrı alan adı stratejileriyle birlikte görülür. Her şube kendi WordPress, kendi veritabanı, kendi paneli ile yaşar. Teknik olarak esnektir ama bakım maliyeti ve hata ihtimali yüksektir.

Ajans ve hosting tarafında onlarca siteyi yönetirken nelerin dikkat edilmesi gerektiğini çok kiracılı e-posta ve DNS mimarisi yazımızda anlattık; çok şubeli yapılarda da benzer mantık geçerli. Eğer bu yolu seçiyorsanız, mutlaka:

• Otomatik güncelleme politikası,
• Merkezi yedekleme,
• Panel erişim yetkileri ve loglama

gibi konuları en başta tasarlamanız gerekiyor.

SEO, Lokal SEO ve Google Haritalar Boyutu

Çok şubeli yapılarda domain kararı verirken SEO’yu sadece “Google’da kaçıncı sıradayız?” olarak düşünmemek gerekiyor. Özellikle:

• “marka ankara”, “marka izmir” gibi marka+şehir aramaları,
• “ankara diş kliniği”, “izmir oto servis” gibi kategori+şehir aramaları,
• Google Haritalar ve işletme profili (Google Business Profile) eşleşmeleri,

mimariden doğrudan etkilenir.

Alt Dizinler ve Lokal SEO

marka.com/ankara gibi URL’ler, tek bir güçlü domain altında şehir bazlı sayfalar oluşturmayı kolaylaştırır. Doğru yapılandırıldığında:

• Şehir ismi URL’de geçtiği için alaka sinyali güçlenir.
• Her şube sayfası için ayrı başlık (title), meta açıklama, schema.org LocalBusiness işaretlemesi kullanılabilir.
• Google İşletme Profili’nde “Web sitesi” alanına ilgili şubenin alt dizin URL’sini verebilirsiniz.

Subdomain ve Ayrı Domainlerin SEO Etkisi

Subdomain ve ayrı domain senaryolarında her yapı daha bağımsız görülür. Eğer güçlü bir SEO ekibiniz, içerik üretim gücünüz ve backlink stratejiniz yoksa; onlarca ayrı domain veya subdomain’i sağlıklı bir şekilde büyütmek oldukça zor olabilir.

Özetle:

• Kısa vadede hızlı sonuç, sınırlı kaynak ve merkezi marka odaklı iseniz: Alt dizin büyük avantaj sağlar.
• Uzun vadede şubeleri yarı bağımsız markalar gibi konumlamak istiyorsanız, bütçeniz ve ekibiniz yeterliyse: Subdomain veya ayrı domain düşünülebilir.

URL yapısını sonradan değiştirmek mümkün olsa da, 301 yönlendirmeler, canonical etiketler ve izleme tarafı dikkat ister. Böyle bir dönüşüm planlıyorsanız, SEO kaybı olmadan URL yapısı değiştirme rehberimiz mutlaka rehberiniz olsun.

Güvenlik, İzolasyon ve E-posta Mimarisi

Domain ve hosting mimarisi sadece SEO’yu değil, güvenlik ve e-posta teslim edilebilirliğini de etkiler.

Tek Domain, Tek Hosting vs Çoklu Domain, Çoklu Hosting

• Tek domain + tek hosting: Yönetimi kolay, ancak yanlış yapılandırılmış bir eklenti veya zayıf parola tüm şubeleri etkileyebilir.
• Çoklu domain + çoklu hosting: Bir şubede yaşanan hack olayı diğerlerini doğrudan etkilemez, ama güvenlik yamalarını her kurulumda ayrı ayrı uygulamak gerekir.

cPanel tarafında “aynı hesapta onlarca site mi, yoksa her siteye ayrı hesap mı?” sorusunu ayrı cPanel hesabı mı addon domain mi rehberimizde detaylı anlattık. Çok şubeli yapılarda da benzer prensip geçerli: kritik şubeleri farklı hesaplarda, hatta gerekiyorsa farklı VPS’lerde izole etmek çoğu zaman daha güvenli.

E-posta İtibarı ve Teslim Edilebilirlik

Her şube için ayrı domain kullanırsanız; her bir domain’in SPF, DKIM, DMARC ayarlarını yapmak, IP itibarını korumak ve spam skorlarını izlemek zorundasınız. Küçük bir hata, o şubenin faturalarının, sözleşmelerinin veya randevu hatırlatmalarının spam klasörüne düşmesine neden olabilir.

Tek domain + şube bazlı e-posta adresleri (ör. [email protected], [email protected]) genelde daha yönetilebilir bir yapıdır. DCHost altyapısında; paylaşımlı hosting, VPS veya dedicated sunucu üzerinde kurumsal e-posta çözümlerini tek domain üzerinden kurgulayıp, şube bazlı e-posta kutularıyla sade ve ölçeklenebilir mimariler tasarlıyoruz.

Farklı İşletme Tiplerine Göre Önerilen Mimariler

Teoriyi pratikle birleştirmek için, birkaç gerçekçi senaryo üzerinden gidelim.

1) Zincir Restoran veya Kahve Markası

• Merkezi marka çok güçlü, tüm şubeler aynı menü ve fiyat politikasını büyük oranda takip ediyor.
• Online sipariş ve rezervasyon tek merkezden yönetiliyor.

Öneri: Alt dizin tabanlı mimari (marka.com/ankara, marka.com/izmir) + tek uygulama. Lokal SEO için her şubenin kendine ait sayfası ve Google Haritalar linki olur. Hosting tarafında, trafiğe göre güçlü bir DCHost VPS veya gerekiyorsa dedicated sunucu ile önbellek + CDN stratejisi idealdir.

2) Sağlık Grubu (Hastane, Klinik Zinciri)

• Kurumsal marka önemli; ama bazı şubelerin departmanları, hekim kadroları ve hizmetleri ciddi şekilde ayrışıyor.
• Hukuki metinler, KVKK ve sözleşme içerikleri şube bazında farklılık gösterebiliyor.

Öneri: Çoğu durumda yine ana domain üzerinde alt dizin (marka.com/ankara-hastanesi) iyi çalışır. Ancak bazı amiral gemisi hastaneler için subdomain (ankara.marka.com) tercih edilebilir. Çok kritik verilerin işlendiği modüller, ayrı bir altyapıda (örneğin ayrı VPS veya dedicated) izole edilebilir.

3) Bayi ve Franchise Ağı

• Her bayi/şube ayrı şirket; vergi ve operasyon yapıları bölgede farklı.
• Bazı bayiler kendi reklam ve pazarlama çalışmalarını yürütmek istiyor.

Öneri: Stratejiye göre iki katmanlı bir model kurulabilir:

• Kurumsal ana marka ve tüm ürün/hizmet anlatımı: marka.com
• Franchise yapısı çok bağımsız olan bayiler için ayrı domain veya subdomain (örn. bayiadi.marka.com).

Burada en kritik konu, marka kılavuzu ve teknik kılavuzun baştan yazılmasıdır: hangi içerikler merkezden, hangileri bayiden yönetilecek, hangi şablonlar sabit kalacak, hangi alanlar özelleştirilebilecek gibi kuralları netleştirmek gerekir.

4) Servis ve Teknik Destek Ağı

• Çok sayıda küçük ölçekli servis noktası var.
• Şubelerin çoğu dijital iletişim konusunda güçlü değil; içerik üretmeleri beklenmiyor.

Öneri: Neredeyse her zaman alt dizin veya hatta aynı sayfa içinde listeleme (şehir/semt filtreleri) yeterlidir. Her servis için ayrı domain/subdomain açmak genelde gereksiz yük oluşturur.

DCHost Tarafında Mimariyi Tasarlarken Nasıl İlerliyoruz?

Çok şubeli işletmelerle çalışırken, domain ve hosting mimarisini sadece “teknik karar” olarak görmüyoruz. İlk toplantılarda genelde şu soruları soruyoruz:

• 5 yıl içinde kaç şube hedefleniyor?
• Şubelerin ne kadarı franchise, ne kadarı doğrudan sizin işletmeniz?
• Merkezi pazarlama ve dijital ekip var mı, yoksa bölgesel ajanslar mı çalışıyor?
• Tek bir yazılım ekibi mi var, yoksa şube/bölge bazında farklı ekipler mi geliştiriyor?
• Şubeler arası içerik ve tasarımın ne kadar ayrışmasına izin verilecek?

Bu fotoğrafı aldıktan sonra; domain, DNS, hosting, SSL ve yedekleme tarafını birlikte tasarlıyoruz. Örneğin:

• Merkezi kurumsal siteyi yönetilen bir DCHost VPS üzerinde konumlandırıp,
• Yeni şube açıldıkça otomatik devreye giren şube sayfası şablonları oluşturuyor,
• SSL sertifikalarını otomatik yenileyen ACME altyapıları kuruyor,
• Veritabanı ve dosya yedeklerini 3-2-1 stratejisiyle farklı lokasyonlara alıyoruz.

Onlarca domain barındıran büyük yapılarda ise; domain portföyünü, DNS kayıtlarını ve SSL süre sonlarını merkezi olarak takip eden sistemler kurup, operasyon yükünü ciddi biçimde azaltıyoruz.

Sonuç: Ayrı Alan Adı mı, Alt Dizin mi? Özet Karar Tablosu

Yazıyı toparlarken, karar vermeyi kolaylaştıracak özet bir tablo bırakalım:

Genel deneyimimiz şu yönde:

• %70–80 vakada, ana domain + alt dizin mimarisi en dengeli, sürdürülebilir ve bütçe dostu çözüm oluyor.
• Franchise yapısı çok baskınsa, bazı kilit şubelerde subdomain veya ayrı domain ile hibrit modeller devreye girebiliyor.
• Ne yaparsanız yapın, domain ve hosting mimarisini “şimdi idare etsin” diye değil, en az 3–5 yıllık perspektifle tasarlamak gerekiyor.

Çok şubeli yapınız için hangi modelin doğru olduğundan emin değilseniz, DCHost ekibiyle birlikte mevcut sisteminizi, trafik verilerinizi ve hedeflerinizi analiz edip; hem SEO dostu, hem de güvenli ve ölçeklenebilir bir mimari tasarlayabiliriz. Domain kayıt ve yönetiminden; paylaşımlı hosting, VPS, dedicated sunucu ve colocation çözümlerine kadar tüm katmanı aynı çatı altında planlamak, ileride yaşanabilecek karmaşık geçişleri en baştan önler.