Giriş
Whois, alan adları ve IP adresleriyle ilgili kayıt bilgilerini sorgulamak için kullanılan bir protokoldür. Alan adı sorgularında kayıt kuruluşu, kayıt tarihleri ve ad sunucuları gibi bilgiler görülebilir. Ancak kayıt sahibinin adı ve iletişim bilgileri gizlilik kuralları veya gizlilik hizmetleri nedeniyle herkese açık olmayabilir.
Whois Nedir?
Temel Tanım
Whois, alan adı kayıt kuruluşları ve IP adresi kayıt otoriteleri tarafından sunulan kayıt verilerine erişmek için kullanılır. Alan adı sorgusunda kayıt sahibi bilgileri, kayıt tarihi, güncelleme tarihi ve sona erme tarihi bulunabilir; görünen alanlar uzantıya, hizmete ve veri yayımlama politikasına göre değişir. IP adresi sorgusu ise genellikle adres bloğunun tahsis edildiği kuruluşu gösterir, tek bir internet kullanıcısının kimliğini değil.
28 Ocak 2025 itibarıyla ICANN kapsamındaki gTLD kayıt verilerinde RDAP temel sorgulama standardıdır. ICANN’in açıklamasına göre Whois hizmeti sunma zorunluluğu çoğu gTLD için sona ermiştir; .com, .name ve .post istisnaları bulunur. Bu, bütün Whois hizmetlerinin kapandığı anlamına gelmez. Ülke kodlu uzantılarda uygulama ilgili kayıt otoritesine göre değişir; güncel alan adı sorguları için RDAP destekli araçlar tercih edilmelidir.
Whois Bilgileri
Alan adı Whois sonuçlarında, hizmetin kapsamına ve gizlilik politikasına bağlı olarak aşağıdaki alanlar görülebilir:
- Alan Adı Sahibi (Registrant): Kayıt sahibinin adı veya kuruluş bilgisi ve yayımlanmasına izin verilen iletişim bilgileri. Bu alanlar gizlenebilir ya da bir gizlilik veya vekil hizmetinin bilgilerini gösterebilir.
- Kayıt Kuruluşu (Registrar): Alan adının kayıt işlemlerini yürüten kuruluş. Kayıt kuruluşu, alan adının sahibi veya barındırma sağlayıcısı olmak zorunda değildir.
- Kayıt Tarihi (Registration Date): Mevcut alan adı kaydının oluşturulduğu tarih; web sitesinin yayına başladığı tarihi göstermez.
- Son Güncelleme Tarihi (Last Updated): Kayıt verisindeki son güncelleme tarihi; web sitesinin içerik güncelleme tarihi değildir.
- Sona Erme Tarihi (Expiration Date): Kayıtta gösterilen sona erme tarihi. Yenileme ve silinme süreçleri nedeniyle alan adının bu tarihte başkasının kaydına açılacağı anlamına gelmez. Yenileme işlemleri için kayıt kuruluşunun panelindeki bilgiler esas alınmalıdır.
- Ad Sunucuları (Name Servers): Alan adı için kayıt düzeyinde tanımlanan yetkili DNS sunucuları. Bu bilgiler tüm DNS kayıtlarını göstermez.
Whois Protokolü Nasıl Çalışır?
Whois istemcisi, ilgili Whois sunucusuna TCP 43 numaralı bağlantı noktası üzerinden sorgu gönderir. Sunucu, alan adı veya IP adresiyle ilgili kayıt verilerini metin olarak döndürür; bazı yanıtlar başka bir sorgu sunucusuna yönlendirme bilgisi içerebilir. Yanıtların biçimi ve içerdiği alanlar hizmetler arasında değişir. Whois protokolü bağlantıyı kendisi şifrelemez; RDAP ise HTTPS üzerinden yapılandırılmış veri sunar.
Alan Adı Sahibi Nasıl Sorgulanır?
Whois Sorgulama Araçları
Alan adı kayıt bilgileri web tabanlı araçlarla veya Whois hizmeti sunuluyorsa komut satırından sorgulanabilir. Bir aracın adında “Whois” bulunması, arka planda mutlaka Whois protokolünü kullandığı anlamına gelmez; bazı araçlar RDAP verilerini sunar. Kullanılabilecek araçlar şunlardır:
- Web Tabanlı Araçlar: DCHost Whois ve RDAP destekli ICANN Lookup üzerinden alan adı kayıt bilgileri sorgulanabilir. Desteklenen uzantılar ve gösterilen bilgiler araca göre değişebilir.
- Komut Satırı Araçları: Linux ve macOS kullanıcıları, sistemlerinde kuruluysa
whoisistemcisini kullanabilir. Bu komut RDAP sorgusu yapmaz; ilgili Whois hizmeti yanıt vermiyorsa web tabanlı bir RDAP aracı kullanılabilir.
Web Tabanlı Whois Sorgulama
Web tabanlı bir sorgulama aracıyla alan adının herkese açık kayıt bilgilerini incelemek için şu adımları izleyebilirsiniz:
- Sorgulama Sitesine Gidin: Örneğin, DCHost Whois veya ICANN Lookup.
- Alan Adını Girin: Sorgulamak istediğiniz alan adını, örneğin
example.com, arama kutusuna yazın.https://önekini ve sayfa yolunu eklemeyin. - Sorgulamayı Başlatın: Aracın sorgulama düğmesine tıklayın.
- Sonuçları İnceleyin: Kayıt kuruluşunu, tarihleri ve ad sunucularını kontrol edin. Kayıt sahibi alanları gizlenmişse gerçek kişinin adını bu sonuçtan öğrenemezsiniz. Varsa iletişim formu veya yönlendirme adresi üzerinden iletişim kurabilirsiniz; bunlar kimliği açıklamak zorunda değildir.
- Sonuç Alınamazsa Kapsamı Kontrol Edin: Özellikle ülke kodlu uzantılarda ilgili kayıt otoritesinin sorgulama hizmetini kullanın. Boş sonuç veya hata, alan adının kayıtsız olduğunu tek başına kanıtlamaz.
Komut Satırı ile Whois Sorgulama
İlgili uzantı için Whois hizmeti sunuluyorsa komut satırından aşağıdaki şekilde sorgulama yapabilirsiniz:
- Terminali Açın: Linux veya macOS kullanıyorsanız terminal uygulamasını açın.
whoiskomutu bulunamıyorsa işletim sisteminizin paket yöneticisiyle Whois istemcisini kurun veya web tabanlı sorgulamayı kullanın. - Whois Komutunu Kullanın: Sorgulamak istediğiniz alan adını komuta argüman olarak ekleyin. Örneğin:
whois example.com - Sonuçları İnceleyin: Hizmet yanıt verirse kayıt bilgileri terminalde görünür. Hata, bağlantı sorunu veya boş yanıt alırsanız bunu alan adının boşta olduğu şeklinde yorumlamayın; RDAP destekli bir araçtan ya da ilgili kayıt otoritesinin hizmetinden kontrol edin.
Whois Sorgulamanın Kullanım Alanları
Alan Adı Sahipliği Doğrulama
Whois veya RDAP sorgusu, alan adı transferleri ve ticari işlemler öncesinde kayıt kuruluşunu ve yayımlanan kayıt sahibi bilgilerini incelemeye yardımcı olur. Ancak bu veriler tek başına satıcının kimliğini veya alan adı üzerindeki kontrolünü kanıtlamaz. Kontrolün doğrulanması için belirli bir DNS kaydının eklenmesi gibi ayrı bir yöntem kullanılabilir; transfer yetkisi ise kayıt kuruluşunun prosedürleriyle değerlendirilmelidir.
Spam ve Kötü Amaçlı Faaliyetlerin İzlenmesi
Whois ve RDAP verileri, şüpheli alan adının kayıt kuruluşunu ve varsa kötüye kullanım bildirim adresini bulmaya yardımcı olabilir. Şikâyete ilgili URL, olay zamanı ve teknik kanıtlar eklenebilir. Kamuya açık kayıtlardan saldırganın kimliği her zaman belirlenemez; kayıt sahibi bilgileri gizli, güncelliğini yitirmiş veya yanıltıcı olabilir. Kamuya açık olmayan veriler için yetkili mercilerin veya kayıt kuruluşunun uygun başvuru süreçleri gerekebilir.
Marka ve Telif Hakkı Koruması
Şirketler ve bireyler, markalarını taklit eden veya hak ihlali şüphesi taşıyan alan adlarının kayıt bilgilerini incelemek için Whois ve RDAP sorgularından yararlanabilir. Kayıt kuruluşu ve tarihler, şikâyet veya uyuşmazlık dosyasına bağlam sağlar. Sorgu sonucu tek başına sahteciliği ya da marka veya telif hakkı ihlalini kanıtlamaz; ilgili içerik ve diğer deliller ayrıca değerlendirilmelidir.
Teknik Destek ve İletişim
Kayıt verileri, alan adının hangi kayıt kuruluşunda bulunduğunu ve hangi ad sunucularına yönlendirildiğini anlamaya yardımcı olur. Yayımlanmış bir iletişim adresi veya formu varsa ilgili tarafa ulaşılabilir; teknik yetkili bilgileri her zaman görünmez. DNS sorununun teşhisi için ayrıca DNS kayıtları sorgulanmalıdır. Kayıt kuruluşu, DNS sağlayıcısı ve web barındırma sağlayıcısı farklı kuruluşlar olabilir.
Sonuç
Whois, alan adı ve IP adresi kayıt bilgilerini incelemeye yarar; güncel gTLD sorgularında RDAP destekli araçlar öncelikli seçenektir. Web araçları veya hizmetin sürdüğü yerlerde whois komutu ile kayıt kuruluşu, tarihler ve ad sunucuları kontrol edilebilir. Kayıt sahibinin kimliği ise her zaman herkese açık değildir ve sorgu sonucu tek başına sahiplik kanıtı sayılmaz.
